Kur'an ve antik öykülerin ilişki/paralelliklerine dair çok iyi bir örnek daha: Firavun ve Haman. Gelin anlatayım...
Bilindiği gibi Kur'an 28:38/40:36-37 bölümlerinde Firavun'un kendisine bir kule inşa etmesi için Haman adında birini çağırdığını ve böylece Musa'nın rabbine erişmek istediğini belirtir.
Bu oldukça ilginç, çünkü Eski Ahitte Haman'dan bahseden tek yer Ester bölümü ve burada da Pers kralı Ahaşveroş'un (M.Ö 5.yy) sarayında yetkili bir figürdür. Kur'an ise ilginç bir şekilde onu Firavun'un çağırdığından bahseder ve bu Firavun'u da Musa ile ilişkilendirir. Bu ikinci kısım, muhtemelen Kur'an'ın Firavun'u mısır krallarının ünvanı değil Musa dönemindeki kralın özel ismi zannetmesiyle ilgilidir. Çünkü Kur'an'da Firavun sadece Musa ismi ile bağlantılı geçer ve diğer yerlerde mısır kralı için melik der.
Haman bağlantısı ise çok daha garip bir yere dayanıyor gibi. Kur'andaki bu öykünün ilk şekli muhtemelen M.Ö 7.yy'a atıf yapan bir bilgelik öyküsünde, yani Ahikar hikayesinde bulunuyor.
Hikayeye göre Firavun, Asur kralı ile rekabetinde onu küçük düşürmek ister. O sırada Asur krallığında yaşayan bir bilge olan Ahikar'ın öldüğüne dair yanlış bir haber alır. Haberi kendisine ileten kişi Ahikar'a komplo düzenleyen kuzeni NADAN'dır. Bunun üzerine Firavun, Asur kralını küçük düşürmek için kendisine bir kule yapması için onun hakimiyetinde yaşayan bir bilge yollamasını ister. Fakat tıpkı Firavun gibi Ahikar'ın öldüğüne inanan Asur kralı, Ahikar'ın kuzeni NADAN'ı bu çağrıya karşılık kuleyi yapması için gönderir.
Hikayede buraya kadar Kur'anla ilgili çok açık bir paralellik var. O da Firavun'un kendisine bir kule yapmak için birini çağırıyor olması. Fakat bu çağrıya giden kişi HAMAN isminde biri değil, ismi NADAN olan başka birisi.
İşin en ilginç kısmı burası, çünkü bu hikayeye atıf yapan M.Ö 2.yy'a ait Tobitler kitabında, Nadan ismi yanlış bir şekilde HAMAN olarak aktarılıyor.
Kısacası, muhtemelen Kur'an hikayenin Tobitlerde de geçen versiyonuna yakın bir versiyonun dolaşımda olduğu bir öyküyü alıntılıyor. Fakat sorun şu ki, bu öyküdeki Firavun Musa döneminde değil m.ö 7.yy'da yaşıyor ve kule yapması için çağırdığı kişi onun değil Asur kralının yardımcısı, adı da ilk anlatılarda Haman değil Nadan.
Şunu okuduğumda baya haz almıştım, kıymetini bilin, çok iyi bilgi bu…
Bi yazım hatasını düzelteyim: Tobitler değil düz Tobit olacak.